بسم الله الرّ حمن الرّحیم

مدتی است که در سایت ها و شبکه های اجتماعی، جملاتی را از قول امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) نقل می کنند و مدعی هستند که این جملات، در عهدنامۀ آن حضرت به مالک اشتر (نامۀ ۵۳ نهج البلاغه) نهفته است!

این در حالی است که چه در این نامه و چه در کل نهج البلاغه، چنین جملاتی وجود ندارد و معلوم نیست که ادعا کنندگان، جملات ذیل را از کجا آورده اند؟!

و اما جملاتی که ادعا شده از آن حضرت است:

ای مالک بدان که : 

مردم اغلب بی انصاف و بی منطق و خود محورند… آنان را ببخش!

اگر مهربان باشی تورا به داشتن انگیزه های پنهان متهم می کنند، ولی مهربان باش!

اگر شریف و درستکار باشی فریبت می دهند، ولی شریف و درستکار باش!

نیکی های امروزت را فراموش میکنند،ولی نیکوکار باش!

بهترین های خود را به دیگران ببخش حتی اگر اندک باشد، در انتها خواهی دید آنچه که می ماند میان تو و خدای توست نه میان تو و مردم!

وقتی به بخشی از نامۀ ۵۳ نهج البلاغه نگاه می کنیم، جملات مشفقانه ای را در رابطه با مردم می خوانیم که به قسمتی از آن ها اشاره می شود:  

(ای مالک!) مهربانى‏ با مردم‏ را پوشش دل خویش قرار ده، و با همه دوست و مهربان باش. مبادا هرگز، چونان حیوان شکارى باشى که خوردن آنان را غنیمت دانى، زیرا مردم دو دسته ‏اند، دسته ‏اى برادر دینى تو، و دسته دیگر همانند تو در آفرینش مى ‏باشند. اگر گناهى از آنان سر مى ‏زند یا علّت‏ هایى بر آنان عارض مى‏ شود، یا خواسته و ناخواسته، اشتباهى مرتکب مى ‏گردند، آنان را ببخشاى و بر آنان آسان گیر، آن گونه که دوست دارى خدا تو را ببخشاید و بر تو آسان گیرد

… دوست داشتنى ‏ترین چیزها در نزد تو، در حق میانه‏ ترین، و در عدل فراگیرترین، و در جلب خشنودى مردم گسترده‏ ترین باشد، که همانا خشم عمومى مردم، خشنودى خواص (نزدیکان) را از بین مى‏ برد، امّا خشم خواص را خشنودى همگان بى ‏اثر مى ‏کند. خواصّ جامعه، همواره بار سنگینى را بر حکومت تحمیل مى‏ کنند زیرا در روزگار سختى یاریشان کمتر، و در اجراى عدالت از همه ناراضى‏ تر، و در خواسته‏ هایشان پافشارتر، و در عطا و بخشش‏ ها کم سپاس‏ تر، و به هنگام منع خواسته‏ ها دیر عذر پذیرتر، و در برابر مشکلات کم استقامت‏ تر مى‏ باشند. در صورتى که ستون‏ هاى استوار دین، و اجتماعات پرشور مسلمین، و نیروهاى ذخیره دفاعى، عموم مردم مى ‏باشند، پس به آنها گرایش داشته و اشتیاق تو با آنان باشد.